Leer uw afbeeldingen te beheren

Met afbeeldingen worden hier de beelden in je hoofd bedoeld: een presentatie die mislukt, een gesprek waarin je wordt afgewezen of een toekomst waarin alles verkeerd loopt. Zulke voorstellingen kunnen levendig zijn. Toch is een ingebeelde gebeurtenis niet hetzelfde als iets dat nu plaatsvindt. In The Happiness Trap bespreekt Russ Harris hoe je anders kunt omgaan met gedachten en mentale beelden. Het doel is niet om je hoofd volledig te beheersen, maar om meer ruimte te krijgen voor bewuste keuzes.

Wanneer een beeld de leiding neemt

Stel dat je voor een sollicitatie telkens ziet hoe je geen antwoord weet. Je zit thuis, maar reageert al op het denkbeeldige gesprek. Misschien stel je de voorbereiding uit of wil je helemaal niet gaan. Het beeld heeft dan invloed op je handelen, hoewel het geen betrouwbare voorspelling is.

Binnen Acceptance and Commitment Therapy, afgekort ACT, wordt onder meer gesproken over cognitieve fusie. Daarmee wordt bedoeld dat gedachten zo bepalend worden dat je ze gemakkelijk als feiten of opdrachten behandelt. Cognitieve defusie richt zich op een andere verhouding tot die gedachten. Je merkt ze op zonder automatisch alles te doen wat ze lijken te dicteren.

Benoemen wat er gebeurt

Een eenvoudige eerste stap is taal gebruiken die het onderscheid zichtbaar maakt. In plaats van ‘dit gaat mis’ kun je opmerken: ‘Ik merk dat ik een beeld heb waarin dit misgaat.’ Die toevoeging bewijst niet dat alles goed zal verlopen. Ze beschrijft wel nauwkeuriger wat er op dat moment gebeurt: je stelt je een mogelijkheid voor.

Probeer dit bij een alledaagse, niet overweldigende gedachte. Kijk daarna of je aandacht weer beschikbaar is voor wat je wilde doen. Het hoeft geen ritueel te worden dat je eindeloos herhaalt totdat ieder ongemak verdwenen is. Ook wanneer spanning blijft, kun je soms een kleine, passende handeling kiezen.

Een beeld op een denkbeeldig scherm

Harris beschrijft creatieve manieren om mentale beelden vanuit een ander perspectief te bekijken. Een voorbeeld is je voorstellen dat het beeld op een scherm verschijnt. Daarmee oefen je het onderscheid tussen jezelf, je omgeving en de voorstelling die door je hoofd gaat.

Gebruik zo’n oefening voorzichtig en kort. Het gaat niet om het wegduwen van een herinnering of het ontkennen van wat je hebt meegemaakt. Als de oefening je juist sterker meesleept, stop dan en richt je aandacht op de ruimte om je heen. Bij ingrijpende herinneringen is begeleiding door een deskundige verstandiger dan zelfstandig steeds intensievere oefeningen proberen.

Niet iedere gedachte hoeft te verdwijnen

Op zijn officiële werkbladen benadrukt Harris dat defusie niet bedoeld is om uitsluitend prettige gevoelens te krijgen of lastige gedachten te verwijderen. De bedoeling is dat onbehulpzame gedachten je gedrag minder vanzelfsprekend bepalen. Dat verschil is belangrijk: anders wordt een oefening opnieuw een strijd om controle.

Een kritische gedachte kan bijvoorbeeld aanwezig blijven terwijl je een tekst afmaakt. Je hoeft haar niet eerst te winnen in een intern debat. Tegelijk mag je de inhoud onderzoeken wanneer dat nuttig is. Misschien ontbreekt werkelijk belangrijke informatie. Dan helpt aanvullen meer dan de gedachte simpelweg als onzin bestempelen.

Houd contact met de werkelijkheid

Gedachten zijn niet allemaal onwaar, en gevoelens zijn niet waardeloos. Sommige zorgen wijzen op een concreet probleem dat aandacht vraagt. Een onbetaalde rekening verdwijnt niet door afstand te nemen van de gedachte eraan. Het onderscheid is of je op dit moment iets kunt controleren, navragen of regelen.

Bij de denkbeeldig mislukte sollicitatie kan dat betekenen dat je drie voorbeelden voorbereidt en de route controleert. Daarmee werk je aan wat beïnvloedbaar is. De mogelijke reactie van iedere interviewer kun je vooraf niet vastleggen. Je voorbereiding hoeft daarom geen garantie te bieden voordat zij zinvol is.

Kies een kleine handeling die bij je past

Vraag jezelf af wat je belangrijk vindt in de situatie. Wil je zorgvuldig werken, contact houden of iets leren? Kies vervolgens een bescheiden stap in die richting. Een bericht versturen, één alinea schrijven of een vraag stellen kan voldoende zijn om weer met de echte situatie bezig te zijn.

Beoordeel een oefening niet alleen op hoeveel rust zij onmiddellijk oplevert. Kijk ook of ze helpt om flexibeler te reageren. Wanneer beelden of gedachten je slaap, werk of relaties blijven verstoren, bespreek dat met de huisarts of een psycholoog. Zelfhulp kan woorden en oefeningen aanreiken, maar je hoeft aanhoudende klachten niet alleen op te lossen. Ruimte leren maken voor gedachten vraagt geen perfecte uitvoering.

Al tien jaar verzorgt Online Solutions Group BV het onderhoud en de verdere ontwikkeling van CompanyGids. Eigenaar Sergej Dergatsjev bouwt daarmee verder aan de bedrijvengids. Voor zakelijke contacten vindt u reclamebureaus en detailhandel via internet en postorder op CompanyGids. Bekijk ook de diensten van OSG op het gebied van digitale ondersteuning: contentmarketing.